fbpx
Nowa ustawa realną szansą na wzmocnienie pozycji przetargowej rolnika? fot. Adobe Stock

Nowa ustawa realną szansą na wzmocnienie pozycji przetargowej rolnika?

Napisał  Wrz 24, 2021

Rolnik jest dzisiaj najsłabszym ogniwem łańcucha spożywczego. Ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi ma to zmienić. Jakie rozwiązania zakłada projekt ustawy i co z perspektywy rolnika zmieni się po wejściu w życie nowych przepisów?

Nie ma co do tego wątpliwości, że obecnie siła przetargowa rolnika jest niewielka w porównaniu z firmami, które produkują i dostarczają środki produkcji oraz tymi, które kupują od niego płody rolne. Dodatkowo ogromną rolę w branży spożywczej odgrywają sieci detaliczne ze względu na fakt, że to właśnie tam większość konsumentów robi zakupy.

Jednym z założeń nowej wspólnej polityki rolnej oraz strategii unijnej „Od pola do stołu” jest poprawa pozycji rynkowej rolnika. W ramach narzędzi realizowania tej strategii, Komisja Europejska zaleca krajom członkowskim podejmowanie kompleksowych działań, które poprawią siłę przetargową rolnika.

Jednym z takich działań jest dyskutowana właśnie przez Sejm rządowa ustawa o przeciwdziałaniu nieuczciwemu wykorzystywaniu przewagi kontraktowej w obrocie produktami rolnymi i spożywczymi. Głównym celem ustawy jest po pierwsze wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady z 2019 r. w sprawie nieuczciwych praktyk handlowych w relacjach między przedsiębiorcami w łańcuchu dostaw produktów rolnych i spożywczych, jak również wyeliminowanie nieuczciwego wykorzystywania przewagi kontraktowej przez największe podmioty rynku. Ustawa zwiększy zakres kompetencji Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Proponowane przepisy pozwolą prezesowi UOKiK przeprowadzić postępowanie wtedy, gdy zidentyfikowana praktyka mająca znamiona wykorzystywania przewagi kontraktowej jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i zagraża istotnemu interesowi drugiej strony albo narusza taki interes.

Projekt ustawy zawiera 16 nieuczciwych praktyk, z których to 10 będzie całkowicie zakazanych zwanych inaczej „praktykami czarnymi”, skład w których wchodzą np.:
- nieuzasadnionym obniżaniu należności z tytułu dostarczenia produktów rolnych lub spożywczych po ich przyjęciu przez nabywcę w całości albo w umówionej części, w szczególności na skutek żądania udzielenia rabatu,
- żądaniu przez nabywcę od dostawcy płatności niezwiązanych ze sprzedażą produktów rolnych lub spożywczych dostawcy,
- żądaniu przez nabywcę od dostawcy zapłaty za pogorszenie się stanu lub utratę produktów rolnych lub spożywczych, do których doszło w obiektach nabywcy lub po przejściu własności tych produktów na nabywcę z przyczyn niezawinionych przez dostawcę,
- bezprawnym pozyskiwaniu, wykorzystywaniu lub ujawnianiu przez nabywcę tajemnic przedsiębiorstwa dostawcy w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji,
- grożeniu podjęciem handlowych działań odwetowych lub podejmowaniu takich działań przeciwko dostawcy, jeżeli ten korzysta z praw przysługujących mu na mocy umowy lub przepisów prawa,
- żądaniu od dostawcy rekompensaty kosztów rozpatrzenia skarg konsumentów związanych ze sprzedażą produktów rolnych lub spożywczych dostawcy, dotyczących przypadków, które wystąpiły z przyczyn niezawinionych przez dostawcę.

Pozostałe 6 praktyk mają być dozwolone warunkowo, tzn. wówczas, gdy zostały one przed ich stosowaniem jasno i jednoznacznie uzgodnione w umowie między nabywcą a dostawcą tzw. „praktyki szare”. Wśród „praktyk szarych” wymienia się:
- zwrot przez nabywcę dostawcy niesprzedanych produktów rolnych lub spożywczych bez zapłaty za te produkty lub za ich unieszkodliwianie,
- pobieranie od dostawcy opłaty stanowiącej warunek przechowywania, prezentowanie lub oferowanie do sprzedaży jego produktów rolnych lub spożywczych lub udostępniania takich produktów na rynku,
- żądanie przez nabywcę od dostawcy ponoszenia całości lub części kosztów obniżek cen produktów rolnych lub spożywczych sprzedawanych przez nabywcę w ramach organizowanej przez nabywcę promocji,
- żądanie przez nabywcę od dostawcy zapłaty za reklamowanie produktów rolnych lub spożywczych przez nabywcę,
- żądanie przez nabywcę od dostawcy zapłaty za prowadzenie przez nabywcę marketingu produktów rolnych lub spożywczych,
- żądanie przez nabywcę od dostawcy ponoszenia opłat za czynności wykonywane przez pracowników zajmujących się urządzeniem lokalu wykorzystywanego do sprzedaży produktów rolnych lub spożywczych dostawcy.

Nowe rozwiązania mają wejść w życie 1 listopada 2021 roku.

Źródło: MRiRW / WIR

Udostępnij:

Skomentuj