fbpx
Zmiany w programie azotanowym. O co pytają rolnicy? fot. Adobe Stock

Zmiany w programie azotanowym. O co pytają rolnicy?

Napisane przez  Sty 16, 2023

Dyrektywa azotanowa podlega przeglądowi co 4 lata. Ostatnie zmiany zapisów tego dokumentu przewidują ustanowienie nowych wskaźników dla dawek podawania nawozu azotowego oraz bardziej elastyczne terminy jego aplikacji. Wśród nich znalazły się również zasady dotyczące wielkości rocznej produkcji nawozów, ich koncentracji oraz różne aspekty prowadzenia hodowli zwierząt.

Największe dyskusje wzbudza bardziej elastyczny termin wyznaczania momentu, w którym będzie można stosować nawozy azotowe. Tym razem jest on uzależniony od średniej dobowej temperatury, jednak zdaniem komentatorów nie jest to idealne rozwiązanie.

Jakie wątpliwości mają rolnicy, którzy obserwują zmiany w tzw. programie azotowym?

Już za niespełna 2 miesiące rozpoczyna się przedwiośnie, a rolnicy wciąż nie dostali informacji na temat zasad nawożenia upraw ozimych azotem. Dokumentem, który określa te zasady jest “Program działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”.

Program konsultacji społecznych w sprawie tego programu zakończył się 1 sierpnia 2022 roku. Wszystkie opinie oraz uwagi niezbędne do opracowania tego dokumentu zostały już zebrane. Jednak do tej pory “program azotowy” nie został jeszcze oficjalnie ogłoszony.

Największe wątpliwości rolników, którzy chcą nawozić swoje uprawy budzi szczególnie kilka kwestii. Zadają wiele pytań dotyczących wprowadzenia nowych reguł, które mają decydować o terminach dopuszczalnego stosowania nawozów. Najczęściej dotyczą następujących kwestii:

  • kiedy ostatecznie program azotanowy zostanie zatwierdzony?
  • czy będzie można używać nawozu według potrzeb, czy wciąż będzie obowiązywał jeden sztywny termin?

Do tej pory takim terminem granicznym był 1 marca. Dopiero po tej dacie można było rozpocząć nawożenie. Ten sztywny zapis nie był korzystny ani dla rolników, ani dla stanu środowiska naturalnego – co więcej był powodem występowania strat finansowych.

Największy problem dotyczył gospodarstw z Polski południowo - zachodniej. W tych regionach wegetacja zaczyna się najwcześniej w całym kraju, a jednocześnie często występują tam susze.

Jakie zapisy dyrektywy azotanowej mają ulec zmianie?

Program azotanowy posiada zapis, zgodnie z którym może podlegać rewizji co 4 lata. Ostatnia wersja tego dokumentu została opublikowana w 2020 roku. W stosunku do tej wersji pracownicy ministerstwa infrastruktury oraz ministerstwa rolnictwa i rozwoju wsi wprowadzili modyfikacje. Zgodnie z nimi zmieniono różne wskaźniki i zasady, do których mają się dostosować gospodarstwa:

  • ustanowienie nowego, bardziej elastycznego momentu, w którym rolnicy będą rozpoczynali nawożenie za pomocą azotu,
  • nowy wskaźnik absorbcji jednostkowej dawki azotu przez rośliny uprawne,
  • optymalną dawkę nawozu azotowego dla roślin z rodziny bobowatych,
  • określenie wartości równoważników nawozu dla ścieków i osadów z zanieczyszczeń,
  • zapisy dotyczące wielkości rocznej produkcji nawozów i koncentracji azotu w tych środkach. Ma to być uzależnione od wieku, gatunku i wydajności zwierząt hodowanych w gospodarstwie.

Do każdego z powyższych punktów w dokumencie zawarto przykłady, dzięki którym łatwiej jest zilustrować, jak ma funkcjonować dany wskaźnik w praktyce. Dyrektywa zawiera też zasady stosowania i przechowywania ścieków i osadów ściekowych. Jej zapisy dotyczą także różnych aspektów prowadzenia hodowli bydła i innych gatunków. W tym przypadku urzędnicy mają ustanowić nowe współczynniki przeliczeniowe dla każdej sztuki. Zmianom mają ulec metody obliczania ilości przelotowych sztuk zwierząt i średnioroczny stan stada w hodowli.

Jakie wymagania ustanawia nowy program azotanowy?

Największe kontrowersje wśród rolników wzbudzają zapisy, dzięki którym będą mogli we wcześniejszym terminie zastosować nawożenie za pomocą azotu. W tym wypadku propozycje przyjęte przez rząd przewidują dwa rozwiązania, które można wykorzystać od 1 lutego aż do ostatniego dnia tego miesiąca:

  • dla roślin ozimych, upraw wieloletnich i trwałych oraz użytków zielonych możliwe będzie zastosowanie nawozu, jeśli średnia temperatura powietrza osiągnie 3°C. Oznacza to, że jeśli przez 5 kolejnych dni średnia dobowa temperatura przekroczy tę granicę, to dozwolone jest wykorzystanie nawozu,
  • dla pozostałych upraw tą temperaturą graniczną jest 5°C. Tutaj również musi się ona utrzymać przez 5 następujących po sobie dni.

Datę przejścia przez ten próg określa dla każdego powiatu Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej (IMiGW).

Zdaniem niektórych komentatorów to nowe rozwiązanie wcale nie musi być lepsze od poprzedniego. Profesor Witold Szczepaniak z poznańskiego Uniwersytetu Przyrodniczego jest sceptyczny zarówno do kierowania się sztywną datą w kalendarzu, jak i uzależnieniem podawania nawozu od panującej temperatury. Jest wiele sytuacji, w których na początku lutego lub marca jest zimno i panują niskie temperatury. Dlatego może to być zbyt duża przeszkoda dla wielu rolników.

(rup) Michał Ziemski

Udostępnij: