29.7°C

partnerzy:

reklama reklama reklama
reklama reklama
Jak zwalczać choroby zbóż w czasie suszy fot. Paweł Pąk

Jak zwalczać choroby zbóż w czasie suszy

Napisane przez  Sie 05, 2018

Tam, gdzie zbiorom z plantacji zbóż zagrażają choroby grzybowe, ich wczesne wykrycie jest kluczem do skutecznego zwalczania.

Celem tego artykułu jest wsparcie rolnika przy rozpoznawaniu potencjalnych chorób zbóż, które mogą się pojawić w czasie suszy. Pomocny może się okazać krótki opis obrazu szkód.

Oprócz charakterystyki chorób i obrazów szkód, dodatkowo zostały zamieszczone rozwiązania służące do walki z zagrożeniem w ramach zintegrowanej uprawy roślin.

Susza negatywnie oddziałuje na wszystkie rośliny. Jest pewnego rodzaju stresem dla roślin w tym zbóż, z czym sobie same nie poradzą. Należy regularnie obserwować uprawiane rośliny w celu odpowiedniego zareagowania i zniwelowania problemu we wczesnym jego stadium.

W czasie suszy można się spodziewać m.in. zarażenia wirusową żółtą karłowatością jęczmienia. Występuje ona głównie na jęczmieniu, owsie oraz pszenicy. Charakteryzuje się intensywnym żółtym przebarwieniem liści jęczmienia oraz czerwonym u pszenicy i owsa. Następuje niejednolity rozwój łanu, odmiany mają skrócony wzrost. Ponadto po części nie dochodzi do wykształcenia się kłosów lub do niewytworzenia się dostatecznie rozwiniętego ziarna.

Głównymi nosicielami patogenu są mszyce, wśród których do najgroźniejszych zalicza się mszycę czeremchowo-zbożową i mszycę zbożową wielką.

W walce z chorobą stosuje się agrotechniczne działania zapobiegawcze, takie jak: niszczenie wzeszłego osypanego ziarna z koszeniem sąsiadujących miedz trawiastych, wczesne wysiewy wiosenne, dbanie o równomierne gęste łany oraz nie wykonywanie zasiewów w pobliżu plantacji kukurydzy.

Jeśli problem się pojawi, powinno się bezpośrednio zwalczać szkodniki przenoszące wirusy (mszyce) insektycydami, głównie z grupy pyretroidów (Bi-58 Nowy 400 EC, Fury 100 EW, Karate Zeon 050 CS, Pirimor 500 WG) – niestety wybrane insektycydy zwalczające mszyce zabijają również większość owadów pożytecznych, w tym drapieżców lub pasożytów atakującego patogena. Dlatego też warto zapobiegać, a nie leczyć.

Zgorzel podstawy źdźbła, który może się pojawić w okresie uprawy pszenicy, jęczmienia i żyta jest kolejnym potencjalnym zagrożeniem w okresie wzmożonych upałów oraz braku deszczu.

Grzyb poraża system korzeniowy rośliny i powoduje zakłócenie gospodarki wodno-pokarmowej. Cały system korzeniowy zainfekowanych roślin jest silnie zredukowany i przebarwiony na czarno. Korzenie chorych roślin obumierają w skutek czego źdźbła łatwo się urywają.

W późniejszym stadium grzyb atakuje także podstawę źdźbła, co wywołuje tzw. „czarną nogę” rośliny. Jednak najbardziej rzucają się w oczy występujące w okresach suszy zjawiska przedwczesnego dojrzewania i bielenia kłosów.

Podobnie jak w przypadku poprzedniego zakażenia wykonuje się zapobiegawcze zabiegi agrotechniczne do których należą: zredukowanie udziału zbóż w płodozmianie, działania poprawiające strukturę gleby (wiedza specjalisty), unikanie silnego zachwaszczenia (stosowanie środków chwastobójczych).

W razie porażenia stosuje się nawożenie wyrównawcze azotem, z kolei azot powinien być w postaci amonowej.

Warto pamiętać, że po suszach najczęściej przychodzą ulewy. Wtedy duża ilość opadów wraz z wysoką temperaturą przyczyniają się do powstawania innych zagrożeń.

Należy zdawać sobie sprawę z faktu, iż susza jako czynnik stresogenny powoduje osłabienie rośliny i szybsze jej porażenie przez różnego rodzaju choroby. Dlatego też, warto się przygotować na to co nadejdzie po suszach.

Warto spojrzeć kilka lat wstecz gdzie tendencja wysokich temperatur w czasie miesięcy letnich cały czas się utrzymuje, wraz z wysoką wilgotnością, co może przyczynić się do wzrostu porażeń roślin uprawowych w tym często zbóż.

Do takich chorób należą: głownia zwarta jęczmienia i plamistość siatkowana jęczmienia. Obie choroby wymagają wilgotnego powietrza w połączeniu z wysokimi temperaturami, silnym nasłonecznieniem i wiatrami.

W przypadku pierwszej choroby kiełkowanie zarodników następuje w szerokim przedziale temperaturowym od 5 do aż 35 °C.

Głownia zwarta jęczmienia atakuje głównie odmiany jęczmienia, rzadziej owies i żyto. Typowym obrazem szkód są przetrwalniki zarodników w kłosach mających jeszcze ości. Zarodniki długo pozostają otoczone srebrzystą skórką – nie rozpylają się.

W początkowej fazie są miękko tłuste, w okresie żniw stają się twarde i guzełkowate. Przenoszenie grzyba następuje podczas omłotu. Ziarna porażone głownią zwartą zostają rozbite, a uwolnione zarodniki przyczepiają się do zdrowych ziaren zboża.

Aby zapobiec pojawieniu się porażenia należałoby zastosować zdrowy materiał siewny oraz opóźnić wysiew jesienią, z kolei przyspieszyć wiosną. Jeżeli roślina już zostanie zaatakowana, poleca się zaprawianie ziarna.

Natomiast plamistość siatkowana jęczmienia występuje tylko na jęczmieniu ozimym i jarym. W momencie porażenia daje podłużne brązowe plamy na liściach o siatkowanej strukturze, ograniczone nerwami liściowymi.

Co więcej, możliwe jest zbrązowienie ości i plew, jednak w przeciwieństwie do pasiastości liści nie następuje pogorszenie kłoszenia i wykształcenia kłosa. Warto pamiętać, że grzyb zimuje na resztkach pożniwnych i słomie.

W porównaniu do wyżej wymienionych chorób, również stosuje się zapobiegawcze działania agrotechniczne, czyli: dobór właściwej odmiany, stosowanie zdrowego materiału siewnego, staranne przyoranie resztek pożniwnych oraz nie powinno się uprawiać jęczmienia po jęczmieniu. Jeśli już porażenie wystąpi należy zastosować fungicydy z grupy triazoli lub ich mieszaniny.

(rup) Anna Bluszcz

Doktorantka III roku
Katedra Mikrobiologii Ogólnej i Środowiskowej
Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu

Jak zyskać wysoki plon jęczmienia

Slide thumbnail
Slide thumbnail
Slide thumbnail
Slide thumbnail
reklama reklama reklama reklama reklama reklama
reklama