Różyca u świń – część 3. Diagnostyka, profilaktyka i leczenie

Różyca jest zakaźną bakteryjną chorobą trzody chlewnej, wywoływaną jest przez gram dodatnią bakterię – włoskowca różycy Erysipelothrix rhusiopathiae.

Nieoprocentowane pożyczki NP2 dla producentów świń: ruszyły wypłaty na spłatę zobowiązań

Diagnostyka

Diagnoza różycy oparta jest głównie na:

Trzoda chlewna: Na jakie wsparcie mogą liczyć hodowcy w 2026 roku?

Badanie kliniczne

- obecności charakterystycznych obajwów chorobowych: nagłe upadki dużych świń, wysoka temperatura ciała, kulawizna,zaczerwienienie/zasinienie ciała, zmiany romboidalne na skórze

Zmiany pośmiertne

Widoczne gołym okiem zmiany pośmiertne u świń padłych w wyniku ostrej postaci różycy mogą być całkowiecie nieobecne.W większości przypadków obserwujemy jednak takie zmiany jak:

Przełom w walce z ASF: Zniesiono ostatnie „czerwone strefy” w całej Polsce

Dla postaci ostrej:

- silnie przekrwione i powiększone węzły chłonne,

Dopłaty do ubezpieczeń zwierząt 2026: ARiMR zrefunduje 70% kosztów polisy

- wybroczyny krwawe na powierzchni nerek, serca,

- powiększenie śledziony-obecne są również „zawały śledziony”,

- obrzęk wątroby,

- obrzęk płuc

Spis stada świń: Ważne terminy i zmiany w cyfryzacji IRZplus

Dla postaci przewlekłej:

- pogrubienie torebek stawowych,

Wsparcie dla hodowców trzody chlewnej: 100% refundacji na bioasekurację

- obecność włóknika-tworów kalafiorowatych w obrębie stawów,

- zniszczone powierzchnie chrząstek stawowych,

- zrosty powierzchni stawowych unieruchamiające stawy,

- zmiany kalafiorowate na zastawce serca (zwykle zastawce mitralnej)

KRUS stawia na zdrowie rolników – profilaktyka w centrum uwagi

Skórne zmiany nekrotyczne przybierają formę ograniczonych miejsc suchej, martwiejącej skóry,

Badania laboratoryjne

ARiMR zakończyła nabór z KPO dla hodowców świń

Diagnoza postaci ostrej nie nastręcza zwykle dużo trudności, natomiast potwierdzenie udziału włoskowca różycy w zmianach powstających w przebiegu postaci przelwkłej jest znacznie trudniejsze i wymaga wnikliwej i długotrwałej analizy danego stada.

Diagnostyka różnicowa

Podobieństwo postaci ostrej różycy do innych chorób świń powoduje,że zawsze powinniśmy wykluczyć obecnośc innych patogenów, które są w stanie wywołać ogólne zakażenie u świń tj. takich jak:

- Salmonella choleraesuis-silne zaczerwienienie/zasinie nie skóry,

Szóste ognisko ASF w Polsce w 2025 roku

- Streptococcus suis-nagłe upadki, wysoka gorączka, zmiany kalafiorowate na zastawkach, kulawizna,

- Actinobacillus suis - wysypka na skórze,bardzo podobna do tej występującej w przebiegu różycy - zwykle zmiany skórne są drobniejsze niż te w przebiegu różycy.

Trzecie ognisko afrykańskiego pomoru świń (ASF) u świń w roku 2025

Profilaktyka i leczenie

Program profilaktyczny skierowany przeciwko różycy obejmuje szczepienie zwierząt stada podstawowego jak i szczepienie warchlaków

Dostępne na rynku szczepionki są szczepionkami zabitymi (inaktywowanymi) dlatego też pełna odporność świnie uzyskują dopiero po drugiej dawce szczepionki wg programu: 

- pierwsza dawka szczepionki podawana jest zwierzętom powyżej 12 tygodnia życia, druga dawka podawana jest 2-3 tygodni po pierwszej dawce. 

Lekiem z wyboru do leczenia ostrej postaci różycy jest penicilina. Swoją skuteczność potwierdziły także :amoksycylina czy tetracykliny. Do wspomagania terapii antybiotykowej mogą być używane również leki przeciwgorączkowe, przeciwzapalne i przeciwbólowe.

Straty z tytułu wybuchu różycy u poszczególnych grup produkcyjnych świń są wielokrotnie wyższe niż koszty dwukrotnego szczepienia zwierząt lub nawet najkrótszego, skutecznego leczenia.

(rzw) lekarz weterynarii Paweł Wróbel