fbpx
Kto może odziedziczyć nieruchomość rolną? fot. Paweł Pąk

Dziedziczenie nieruchomości rolnej. Czy osoby niebędące rolnikami mogą otrzymać spadek?

Napisane przez  Lis 07, 2022

Obrót ziemią rolną jest ograniczony przez prawo. Istotą tych ograniczeń jest minimalizacja ryzyka, przy którym grunty i nieruchomości rolne stają się własnością obcokrajowców. Jak każde ograniczenie - a tak jest też w tym przypadku – tworzy różne problemy. Dzieje się tak, ponieważ niemożliwa jest regulacja prawna każdej sytuacji, jaka może pojawić się w życiu. Stanowi to duże utrudnienie dla osób, które są bezpośrednimi spadkobiercami rolników.

Kiedy możliwe jest dziedziczenie nieruchomości rolnej?

Prawo spadkowe przewiduje, że dziedziczenie nieruchomości rolnej jest możliwe po śmierci spadkodawcy. Po tym zdarzeniu można mówić o dwóch odrębnych przypadkach przekazywania spadku:

  • gdy nastąpi uprawomocnienie ważnego testamentu,
  • na podstawie przepisów Kodeksu Cywilnego (K.C.). Gdy testament nie został spisany, jest nieważny lub występują szczególne okoliczności.

Gospodarstwo, tak samo jak ziemia rolna, stanowią rzecz o charakterze majątkowym, a zatem również podlegają dziedziczeniu. Jednak na podstawie prawa cywilnego i ograniczenia przekazywania gruntów w obce ręce te zasady są bardzie restrykcyjne niż dziedziczenie majątku o charakterze nierolniczym.

Warto przy tym zaznaczyć, że według przepisów prawa za gospodarstwo rolne uznaje się ziemię rolną z gruntami leśnymi, zabudowaniami, inwentarzem i innymi urządzeniami, które są niezbędne do prowadzenia działalności rolniczej.

Jakie kwalifikacje uprawniają do dziedziczenia gospodarstwa?

Działka rolna lub gospodarstwo mogą zostać dziedziczone przez najbliższych członków rodziny zmarłego. Najlepszym sposobem na zapewnienie spadku potomnym jest oczywiście spisanie testamentu, jednak istnieje również inna droga. Jest nią tzw. dziedziczenie ustawowe, w którym spadek mogą otrzymać dzieci zmarłego, jego współmałżonek, a także dalsi krewni. Jednak w tym przypadku obowiązują przepisy K.C. i zapis ograniczający możliwość dziedziczenia.

Artykuł 1059. K.C. pozwala na dziedziczenie gospodarstwa rolniczego, jeśli nastąpiło otwarcie spadku i spadkobiercy:

  • są zatrudnieni w działalności rolniczej,
  • posiadają wykształcenie w kierunku prowadzenia produkcji o charakterze rolnym,
  • są nieletni, podlegają obowiązkowi edukacji podstawowej, średniej lub studiują,
  • zostali uznani za trwale niezdolnych do pracy.

Co, jeśli żaden z członków rodziny nie spełnia przepisów Kodeksu Cywilnego?

Często ma miejsce sytuacja, że spadkobiercy nie są rolnikami, wykonują inny zawód lub mieszkają daleko od gospodarstwa. W tym wypadku spadek rolny może otrzymać osoba, która posiada kwalifikacje najbliższe profesji rolnika. Może to być także wykształcenie ekonomiczne ze specjalnością rolniczą.

Może się także zdarzyć sytuacja, w której żaden ze spadkobierców lub dalszych krewnych nie spełnia wymogów artykułu 1059 K.C. Wtedy jedyną możliwością jest dziedziczenie nieruchomości rolnej na zasadach ogólnych (art. 1063 K.C.). Jest to bardzo skomplikowana materia, a najważniejszą przesłanką do ogłoszenia spadkobiercy jest faktyczny stan prawny, jaki obowiązywał w chwili śmierci spadkodawcy.

(rpf) Michał Ziemski

Udostępnij: