fbpx
Odzyskiwanie nieużytków - które zabiegi będą najlepsze przy likwidacji ugoru? fot. Paweł Pąk

Odzyskiwanie nieużytków - które zabiegi będą najlepsze przy likwidacji ugoru?

Napisał  Sty 12, 2023

> Nieużytki stanowią dużą część terenów rolniczych, jednak ich przekształcenie wymaga usunięcia krzewów, zadrzewienia oraz grubych pni i konarów.

> Dużym wyzwaniem jest zadbanie o odpowiednie stosunki wodne na ugorze. Poza samą melioracją warto zwiększyć funkcjonalność rowów odprowadzających nadmiar wody.

> Chwasty można usunąć metodą chemiczną - z użyciem herbicydów lub mechanicznie, poprzez zabieg z użyciem brony wirnikowej. Dużą skutecznością charakteryzują się także metody z użyciem mulczowania oraz frezowania gleby.

Jakie są największe przeszkody w dostosowywaniu ugorów do celów produkcji rolniczej?

Odłogi i ugory w Polsce mogą zajmować powierzchnię nawet powyżej 100 tysięcy hektarów. Jest to smakowity kąsek dla wielu gospodarstw, które trapi tzw.” głód ziemi”. Tereny, które od dawna lub nigdy nie były uprawiane, są zasobne w bogatą warstwę próchniczną. Jednocześnie wymagają wielu zabiegów, aby doprowadzić je do stanu, w którym będą mogły dawać obfite plony. Wymagają także uzupełnienia składników mineralnych, niezbędnych do odpowiedniego wzrostu roślin uprawnych.

Największą przeszkodą w przekształcaniu nieużytku jest występowanie zakrzewienia, a w gorszych sytuacjach zadrzewienia, które trzeba koniecznie usunąć. O ile krzewy i rośliny niskopienne można z powodzeniem wytrzebić, to w tym drugim przypadku dochodzą również kwestie uzyskania pozwolenia na wycinkę.

Nie mniej ważne jest zadbanie o późniejszą eliminację grubych pni i konarów, które są niezwykle trudne zarówno do usunięcia, jak i wywiezienia. Tutaj najlepszym pomysłem jest wynajem koparki, które pozwala na skuteczne pozbycie się części nadziemnej oraz tej ukrytej głęboko w ziemi.

Drenarka – różne aspekty melioracji terenu

Obecność licznych roślin na danym nieużytku może też zwiastować pojawienie się kolejnego wyzwania, jakim jest istnienie zastoisk wodnych. Głębokie ukorzenienie się drzewostanu sprzyja powstawaniu oczek wodnych, które są przeszkodą w wykonaniu skutecznego drenażu gleby. Nawet długo po usunięciu drzew i ich korzeni może dochodzić do sytuacji, w których dochodzi do zapychania się rur drenarskich.

Nie mniej ważne są zapuszczone rowy, które warto oczyścić, odmulić oraz pogłębić. Im dłużej dany teren pozostawał nieużytkowany, tym więcej pracy będzie wymagało jego doprowadzenie do stanu, w którym można uprawiać glebę.

Co zrobić z chwastami?

Ugory i nieużytki są często zachwaszczone, co powoduje liczne problemy. Niektórzy rolnicy przeprowadzają zabiegi herbicydowe z użyciem opryskiwacza, jednak może być to bardzo kosztowne przedsięwzięcie. Standardowe ilości glifosatu mogą nie wystarczyć do pozbycia się niektórych chwastów - problemem może być wszędobylski skrzyp polny. Wymaga to także wzmocnienia w postaci użycia adiuwantów, a nawet substancji zwanej siarczanem amonu.

Alternatywą może być użycie brony aktywnej o zmienionym kształcie zębów. Zmodyfikowana brona wirnikowa jest idealna do mechanicznego usuwania chwastów. Patent szwajcarskiej firmy Villiger to ciekawa propozycja, która może być znacznie skuteczniejsza od używania herbicydów. Praca tej maszyny tworzy również odpowiednie warunki do kiełkowania samosiewów, które można skutecznie niszczyć podczas prowadzenia kolejnych edycji upraw.

Jakie zabiegi są najczęściej stosowane w likwidacji nieużytków?

Na terenach, które mają być dostosowane do produkcji rolniczej można również wykorzystać konkretne zabiegi agrotechniczne. Te metody mają taką zaletę, że potrafią wniknąć bardzo głęboko do gleby. Wśród tych sposobów można wyróżnić:

  • mulczowanie - jest zabiegiem, który sprawdza się najlepiej w bardzo płytkich uprawach. Rolnicy wykorzystują tę metodę, gdy na danym terenie nie jest planowana orka. Mulczowanie polega na zmieszaniu obu części - nadziemnej oraz podziemnej do maksymalnej głębokości gruntu na poziomie 10 cm. Koszty tego zabiegu są szacowane na 5 do 7 tysięcy zł/ hektar,
  • frezowanie – w tym wypadku również dochodzi do pracy na głębokości, ale zabieg ma charakter bardziej dogłębny. W zależności od rodzaju gleby może to być od 25 do 50 cm. Ziemia, która została poddana frezowaniu jest całkowicie mieszana z podłożem. Sam zabieg jest idealnym wstępem do bardziej złożonych działań - do głęboszowania, orki lub innej, mocno inwazyjnej metody. Koszt frezowania oscyluje w okolicach nawet 7 –10 tysięcy złotych za hektar.

Jeśli teren jest zachwaszczony, to w pierwszej kolejności wykonuje się mulczowanie, a dopiero potem można wdrożyć frezowanie.

Co można siać na polu, które przestało być ugorem?

Na każdym polu, które kiedyś było ugorem z pewnością można napotkać wiele kamieni i pozostałości po korzeniach. Dlatego w pierwszym rzucie dobrym wyborem będzie zastosowanie płytkiej uprawy - np. gorczycy, która spełnia się jako roślina poplonowa. Będzie to także dobre uzupełnienie gleby w biomasę i dodatkowe składniki mineralne. Całkiem nieźle radzi sobie również kukurydza, którą można posadzić zaraz po gorczycy lub tuż po likwidacji ugoru. Pełne odzyskiwanie terenu może potrwać nawet 2-3 lata, podczas których mogą powrócić chwasty i najbardziej inwazyjne szkodniki.

(rup) Michał Ziemski

Udostępnij: